0
bron: Redactioneel/BinnenlandsBestuur.
door:
Hans Bekkers/Yolanda de Koster/Marlies van der Vloot.Het objectieve verdeelmodel voor de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) moet onder de loep worden genomen. Gemeenten die in het verleden veel aan preventie hebben gedaan, worden door het nieuwe verdeelmodel onevenredig gestraft. Dat is onwenselijk, stelt de Tweede Kamer. Herverdelingseffecten moeten in kaart worden gebracht en het verdeelmodel aangepast. Een motie van de ChristenUnie (CU) hiertoe kreeg tijdens de Algemene Beschouwingen steun van VVD, PvdA, D66 en SGP. Invoering van het nieuwe model gaat gepaard met grote verschuivingen ten opzichte van de manier waarop de pot in 2015 is verdeeld, zo blijkt uit de Septembercirculaire. De verschillen lopen uiteen van 58 procent minder tot 75 procent meer per gemeente. Gemeentekoepel VNG gaat kijken of de criteria voor een objectieve verdeling juist zijn toegepast.

Preventie.Vanuit het hele land kreeg de ChristenUnie veel signalen dat wethouders zich zorgen maken over de gevolgen van de nieuwe verdeelsystematiek, licht CU-Kamerlid Carla Faber het initiatief tot de motie toe. ‘Vooral gemeenten die veel hebben gedaan aan sociale cohesie en preventie worden het hardst getroffen.’ Zo dreigen gemeenten als Urk, Zwartewaterland en diverse gemeenten in Twente en Limburg vanaf 2016 – als het model geleidelijk wordt ingevoerd – onevenredig minder middelen te krijgen. ‘Gemeenten die de afgelopen jaren dus hebben geïnvesteerd in hetgeen we met de Wmo willen bereiken én die hun zaken goed op orde hebben, worden daarop afgerekend. Het is niet fair dat zij daarvoor in een nieuw verdeelmodel worden gestraft.’

Nieuw voorstel.De Kamer heeft nu aan het kabinet de opdracht gegeven om, in overleg met de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), onwenselijke herverdelingseffecten in kaart te brengen en zowel de ingroeiregeling als het objectieve verdeelmodel daarop aan te passen. Faber verwacht dat staatssecretaris Van Rijn (VWS, PvdA) medio volgend jaar met een nieuw voorstel komt.

Criteria.De VNG moet de gevolgen van het nieuwe verdeelmodel nog nader bekijken, laat voorzitter Annemarie Jorritsma weten. ‘Er lijkt sprake van forse verschuivingen in de verdeling.’ De gemeentekoepel laat zich niet uit over de plussen en minnen voor de individuele gemeenten. ‘Dat is aan die gemeenten zelf. Waar wij als VNG naar gaan kijken, is of de criteria voor een objectieve verdeling juist zijn toegepast. De VNG kijkt niet naar die criteria an sich, want bij het opstellen daarvan zijn we als VNG zelf betrokken geweest.’

Onderbouwing noodzakelijk.De gemeente Den Haag stelt dat een verdere onderbouwing noodzakelijk is om te kunnen bepalen of sprake is van een evenwichtige verdeling, aldus de woordvoerder van wethouder Karsten Klein (Wmo, CDA), Sjoerd Steenbergen. De gemeente stelt voorop dat het lastig om tot een goed verdeelmodel te komen aangezien de werkelijke kosten per inwoner nogal uiteenlopen. ‘De verschillen zijn echter dermate groot, dat verondersteld mag worden dat de wijze waarop de zorg in de diverse gemeenten op dit moment georganiseerd is effect heeft op de hoogte van de kosten.’

Monitoring.Den Haag levert met het nieuwe model veertien procent van het huidige Wmo-budget in. ‘De exacte gevolgen van deze verdeling voor de gemeente Den Haag kunnen wij op dit moment nog niet volledig overzien. Duidelijk is dat een goede en doorlopende monitoring noodzakelijk is om goede zorg ook in de toekomst te garanderen. Monitoring maakt het ook mogelijk om snel in te grijpen, mochten ergens problemen ontstaan’, aldus Kleins woordvoerder. Den Haag is een van de weinige gemeenten die extra middelen heeft uitgetrokken voor het opvangen van de bezuinigingen op de hulp bij het huishouden.

Maatstaf.Asten is een van de gemeenten die zich voor goed beleid gepakt voelt. In het objectieve verdeelmodel krijgt de Peelgemeente 13 procent minder budget dan nu. Wethouder Jac Huijsmans (Wmo, Leefbaar Asten) vermoedt dat het aan de maatstaf FKG (Farmaceutische Kosten Groep; ‘medicijngebruik’) ligt, dat vanaf 2016 voor 33 procent meetelt (‘weegt’) bij de vaststelling van het Wmo-budget. Bij de vaststelling van de omvang van die FKG wordt volgens Huijsmans gekeken naar het aantal dagdoseringen per jaar, maal de kosten die daarmee zijn gemoeid. Als inwoners (chronisch zieken) minimaal 180 dagdoseringen per jaar gebruiken, wordt dat binnen de maatstaf verrekend. ‘In Asten hebben we echter afspraken gemaakt met huisartsen en hypotheken om het medicijnverbruik te verminderen. Dat is gelukt; het medicijnverbruik is significant verminderd en lager dat het Nederlandse gemiddelde.’ Dit beleid gaat hem echter goud geld kosten. Asten krijgt in het objectieve verdeelmodel 17 euro per inwoner minder; 270.000 euro op jaarbasis.

Onrechtvaardig.Huijsmans vindt niet alleen dat de FKG met 33 procent behoorlijk zwaar wordt meegewogen bij de vaststelling van het Wmo-budget vanaf 2016. Wat hem stoort, is dat een gemeente zoals Asten nu wordt gestraft voor kwalitatief goed (medicijn)beleid. ‘Bij de verdeling van het budget wordt alleen naar kwantitatieve gegevens gekeken, en niet naar kwalitatieve. Ik vind het bovendien onrechtvaardig dat je als gemeente blijkbaar geen bezwaar kunt maken.’