06 - 123 90 746 info@handicapnationaal.nl
Maandag, 11. November 2019

Bietenwraps, vegan kaas en proteïneshakes:

Is dat nou gezond?

Bron: Redactioneel/RTL-Nieuws/ANP MediaWatch.

Van vegan mayonaise tot bloemkoolpizzabodems en eitwitrijke pindakaas. Het klinkt allemaal zo gezond, maar is dat ook zo? Journaliste Franke van Hoeven loopt vertwijfeld door de supermarkt en zoekt raad bij voedingsexpert Loethe Olthuis.

De supermarkt ligt er vol mee: hippe etenswaren die ons verleiden met spannende ingrediënten, mooie verpakkingen en veelbelovende teksten. Van proteïnerijke pannenkoeken tot vegaburgers en vegan mayonaise: het ziet er allemaal even verleidelijk uit! Maar zijn die trendy producten ook daadwerkelijk gezond? Ik vroeg het aan culinair journaliste Loethe Olthuis. Zij doet onderzoek naar eten en schrijft al meer dan 25 jaar over voeding, onder andere in de Volkskrant. "Wil je gezond eten? Gebruik gewoon je gezonde verstand!"

In de winkel ontdekte ik een trend, namelijk: proteïne. Van proteïneshakes en proteïnerepen tot proteïnerijke pindakaas en magnetron-pannenkoeken. Waar komen deze producten opeens vandaan?

Loethe Olthuis: "Eiwitten zijn op dit moment populair. Dit komt onder andere door diëten die zeggen dat je er slank en sterk van wordt. Veel afslankdiëten zijn gebaseerd op het weglaten van koolhydraten of vetten. Maar dat betekent niet dat je van een eiwitrijk dieet meteen slank wordt en sterke spieren krijgt: daar zijn óók regelmatige, intensieve beweging en krachttraining voor nodig. Bovendien krijgen de meeste mensen al meer dan genoeg eiwitten per dag binnen. Nóg meer eiwitten eten is zelfs niet goed voor je lichaam. Het tast bijvoorbeeld je nieren aan. Als je je te pletter hebt getraind, levert een bakje yoghurt genoeg eiwit voor je spieren om te herstellen."

'Een biefstukje puur? Denk eens aan alles wat die koe tijdens zijn leven heeft binnengekregen'

Ook zo opvallend: de vele vleesvervangers! Dan denk ik: vast gezonder dan vlees, maar dan zie ik 23 ingrediënten op de ingrediëntenlijst staan. Is een simpel biefstukje niet stukken puurder?

"Nee. Wat denk je dat die koe of kip naar binnen heeft gekregen gedurende zijn leven? Alles wat hij heeft binnengekregen, zit indirect in het vlees dat je koopt. Zo puur is dat helemaal niet, hoor. Denk aan tropische soja in het voer en antibiotica om zo snel mogelijk te groeien. Aan zo'n koe is behoorlijk gesleuteld: zo zijn er speciale dikbilrassen gefokt, die alleen met een keizersnede een kalf kunnen krijgen en plofkippen zijn 'ontworpen' om onnatuurlijk hard te groeien. Voor biologisch vlees geldt dit gelukkig minder. Maar rood vlees is sowieso niet goed voor je gezondheid en het is erg milieubelastend. Gek genoeg zijn we het afgelopen jaar méér vlees gaan eten. ik denk dat dat te maken heeft met de twee goede zomers en de barbecue-hype van dit moment."

Die ingrediëntenlijst van vleesvervangers kunnen we dus gewoon vertrouwen?

"Vlees is chemisch gezien een ingewikkeld product. Als je een kipfilet zou ontleden, dan zou je ook een lange ingrediëntenlijst krijgen. Als je vleesvervangers van planten gaat maken, en je wilt wel dat het eruitziet als en smaakt naar bijvoorbeeld kipfilet, dan moet je er van alles aan toevoegen om het op kip te laten lijken en het dezelfde voedingswaarde te geven. Denk aan natuurlijke aroma's die het naar kip laten smaken, zout, eiwitten, bindmiddelen en plantaardige vezels om de structuur van kip na te bootsen. Zulke toevoegingen zijn helemaal niet slecht voor je.

Vleesvervangers zijn duurzamer dan gewoon vlees en vaak voor je gezondheid nog beter ook, want zoals ik al zei is rood vlees niet zo gezond. Het is juist heel goed dat er meer keuze komt in vegetarische en veganistische producten. Aan de andere kant: peulvruchten en noten zijn een 100% natuurlijk product en kunnen vlees ook goed vervangen."

'In vegan kaas is het dierlijk vet vervangen door verzadigd kokosvet. Ongezond en het heeft verder weinig voedingswaarde'

Er liggen ook steeds meer producten voor vegans in de supermarkt, zag ik. Vegan kaas, vegan ijs, vegan mayonaise…

"Ik heb hier toevallig vegan mayonaise staan. Daarin zit zetmeel in plaats van ei om de mayonaise te binden. Het smaakt echt prima! Maar mayonaise is natuurlijk wel een luxeproduct, een 'extraatje' bij wat je eet. Ook vegan mayonaise bevat flink wat calorieën. Vegan kaas is weer een ander geval. Gewone kaas bestaat voornamelijk uit melkeiwitten en melkvet, melkzuurbacteriën en zout. In vegan kaas is het vet vervangen door verzadigd kokosvet. Er zit helemaal geen eiwit in. Dat betekent eigenlijk dat vegan kaas alleen maar ongezond vet en zout bevat en verder nauwelijks voedingswaarde heeft."

Maar ho even. Als ik het dus goed begrijp, liggen er producten in de schappen waaraan eiwit wordt toegevoegd, en aan de andere kant juist producten waar het eiwit uit is gehaald?

"Ja, eigenlijk wel, ja. Als je gezond wilt eten, kun je beter kiezen voor basic producten."

'Bloemkoolpizza? Met een volkorenbroodje met een plakje tomaat erop ben je beter bezig'

Als je gezond wilt eten, zijn die bietenwraps en bloemkoolpizzabodems dan een goed idee? Er zitten immers groenten in.

"Groenten zijn gezond, maar alle onderzoeken waaruit dit blijkt, zijn gebaseerd op het eten van onbewerkte groenten. Dus verse groenten, uit de diepvries en uit een potje of blik. Groenten zijn gezond omdat ze weinig calorieën bevatten, veel vitamines en mineralen leveren, veel vezels bevatten en goed verzadigen. Zodra je groenten gaat malen, drogen en bewerken, mis je deze gezondheidsvoordelen.

Het grappige: in zo'n bietenwrap of bloemkoolpizzabodem zitten vaak mínder vezels dan in de originele variant! Je gaat dan helemaal voorbij aan het gezondheidseffect, vooral omdat je er ook van alles aan moet toevoegen om zo'n bodem of wrap lekker of krokant te maken. Het is maar de vraag of je je lichaam hier een plezier mee doet. Het is nog duurder ook. Met een volkoren broodje en een plakje tomaat erop ben je een stuk beter bezig."

Nog even over verse groenten. Op veel websites is te lezen dat daar veel minder vitaminen en mineralen in zitten dan vijftig jaar geleden. Is dat zo?

"Er zitten inderdaad iets minder vitaminen en mineralen in. Máár het grootste probleem van groenten en fruit is dat we er simpelweg niet genoeg van eten. Dát is het probleem, niet dat er minder voedingsstoffen in zitten. Wil je genoeg binnen krijgen, dan zul je dus simpelweg meer groenten en fruit moeten eten. Biologische groenten en fruit bevatten iets meer voedingsstoffen dan niet-biologische. Dit komt onder andere omdat ze zonder kunstmest worden geteeld en op het juiste moment worden geplukt: namelijk als ze echt rijp zijn."

Dan een 'Insta'ding: avocado's. Zijn die echt zo megagezond?

"Ja, een avocado is gezond, maar dat zijn een tomaat en een appel ook. Het gaat om de afwisseling. In avocado's zit veel onverzadigd vet. Mooi, maar je wordt niet per se gezond als je elke dag een avocado eet. Bovendien zijn avocado's populair en hoe populairder iets wordt, hoe minder duurzaam het vaak wordt verbouwd, helaas. "

Nu we toch in de tropische hoek zitten: hoe zit dat nou met palmolie? Is dat echt zo slecht voor het milieu? En wat is het verschil tussen palmolie en palmvet?

"Palmolie is vloeibaar en wordt palmvet als het stolt. Het is een verzadigd vet, want het blijft hard op kamertemperatuur. Het is ook nog eens spotgoedkoop. Daarom is het heel erg populair en wordt het in alles gebruikt: in snoep, koek, zoutjes, snacks, margarine. Er is nu een margarine te koop die expliciet laat weten dat er geen palmolie in zit.

Aan de ene kant is dat goed, want het maakt mensen bewust van het feit dat we minder palmolie moeten gebruiken: voor palmolie worden dagelijks voetbalvelden tropisch bos omgehakt. Aan de andere kant is de palmolie in deze margarine vervangen door karité, shea butter, en dat is geen goed alternatief. Want die bomen doen het alleen in het wild, je kunt ze niet kweken en de opbrengst per boom is heel laag. Dat doet verder niets af aan het feit dat we minder palmolie moeten gebruiken. Dat doen we door met zijn allen minder onzinproducten als koek en snacks met palmolie te kopen."

Een ander tropisch product. Soja. Hoe zit dat nou?

"Daar is heel veel gedoe over, maar even kort en krachtig: in China, India en Indonesië eten ze tien keer zoveel soja als wij, en daar krijgen ze ook geen mannen met borsten of rare ziektes. Er is onderzoek gedaan naar de hormoonachtige stoffen in soja, zogenaamde fytohormonen, maar je moet er absurd veel van eten wil het effect hebben op het menselijk lichaam. Bovendien wordt er voor soja die is bedoeld voor mensen geen bos omgehakt; die komt namelijk niet uit tropische gebieden, maar uit Canada, de V.S. of Frankrijk. Niets mis met soja, dus."

Hoe komt het dat die verhalen over soja of weinig vitaminen in groenten zo hardnekkig zijn?

"Omdat er altijd wel een kern van waarheid in dat soort verhalen zit. Ja, in soja zitten van nature hormoonachtige stoffen, maar die hebben bij een normale hoeveelheid sojaproducten geen enkel effect. Ja, er zitten iets minder vitaminen in groenten, maar mensen zouden gewoon veel meer groente moeten eten, daar worden ze pas echt gezonder van. Er zijn veel meningen online te vinden en je kunt je eigen vermoedens altijd bevestigen, maar dat is nooit de hele waarheid."

'Eet volgens de seizoenen met zo veel mogelijk producten uit Nederland'

Als je gezond (en duurzaam) wilt eten, wat moet je dan wél doen?

"Wees gewoon een beetje nuchter en gebruik je gezonde verstand. Probeer kant-en klare producten te laten liggen, want bewerkt betekent dat er meer energie in zit, dat er meer verpakking voor nodig is, en dat er waarschijnlijk te veel suiker en zout in zitten. Eet volgens de seizoenen met zo veel mogelijk producten uit Nederland of in ieder geval uit West-Europa. Op de Groente & Fruitkalender van Milieu Centraal kun je heel goed zien hoe het zit met de klimaat- en milieubelasting. Wil je meer weten over gezond eten, kijk dan op de website van het Voedingscentrum, daar vind je veel goede informatie."

Tot slot: als je wat duurzamer wilt inkopen, heeft een duurzame verpakking dan zin?

"Dit is een moeilijke kwestie. Denk bijvoorbeeld aan het plastic velletje om een komkommer, waar nu zo veel discussie over is. Ja, er zit plastic omheen, maar hij blijft op die manier wél twee weken langer houdbaar. Je gaat op die manier verspilling tegen, wat echt een heel groot probleem is in Nederland. Als je duurzaam wilt zijn: neem je eigen tasjes mee en koop zoveel mogelijk zonder verpakking, maar weet dat het aan zo'n plasticje niet zal liggen."

Twee jaar geleden verscheen Loethe Olthuis' boek Zin en onzin in de supermarkt, boordevol handige informatie over wat nu eigenlijk gezond voor je is. Omdat er sindsdien enorm veel is veranderd, komt er eind november een derde, herziene druk uit. Daarin vind je niet alleen de hierboven besproken kwesties, maar ook nog een heleboel over o.a. pindakaas, de term 'volkoren', eieren, drankjes die gezond zijn voor je darmen, kinderverpakkingen, het verschil tussen gewone en Griekse yoghurt en nog veel meer.

Zin en onzin in de supermarkt, Loethe Olthuis, € 19,99, Uitgeverij Nieuw-Amsterdam.

► Is veganisme ook gezond?

Meer nieuws vandaag:

Updates afgelopen week:

Goedemiddag

HN heeft de ANBI-status:

IBAN: NL09RABO0158802764

[Kijk hier voor alle mogelijkheden]

HN-nieuwsbrief september

Handicap Nationaal

Otto Copesstraat 83

5213 GK 's-Hertogenbosch

Telefoon: 06 - 123 90 746

Fax: 073 - 850 81 88

E-mail: info@handicapnationaal.nl

IBAN: NL09RABO0158802764

KvK Nummer: 51372266

RSIN Nummer: 823247521

GeefGratis Nummer: 5105

website security

Onze website maakt gebruik van cookies: Wij plaatsen cookies om het gebruik van de website te analyseren en om het mogelijk te maken inhoud via social media te delen. De website maakt ook gebruik van functies van derden die mogelijk cookies kunnen plaatsen. Door op [OK] te klikken of gebruik te blijven maken van de site stemt u in met het plaatsen hiervan. In onze disclaimer/privacybeleid leest u hier meer over.