06 - 123 90 746 Otto Copesstraat 83, 5213 GK 's-Hertogenbosch
Vrijdag, 19. Juli 2019

Oud-huisarts en epidemioloog:

Antidepressiva hebben vaak geen zin.

Bron: Redactioneel/NU.nl/ANP MediaWatch.

In Nederland slikken 1,2 miljoen mensen antidepressiva. Velen van hen zijn daar niet bij gebaat, zegt oud-huisarts en epidemioloog Dick Bijl. De effectiviteit van antidepressiva is volgens hem gering. En dat terwijl de bijwerkingen ernstig kunnen zijn. Hij schreef een kritisch boek over antidepressiva bij depressie.

Wat bedoelt u met 'de effectiviteit van antidepressiva is gering'? Veel mensen hebben er toch baat bij?

"Ongeveer een miljoen Nederlanders gebruiken antidepressiva. Niet alleen tegen somberheid en depressie; ook tegen angst- en dwangstoornissen. Van de mensen die depressief zijn, heeft ongeveer 2 procent er een beetje baat bij. Het gaat dan om zeer zware depressies."

Maar mensen die antidepressiva nemen voor een mildere vorm van depressiviteit, hebben zelf toch vaak het idee dat die middelen werken?

"Klopt. Dat komt doordat de depressieve klachten na verloop van tijd milder worden. Maar dat komt niet per se door de medicijnen. Dat is gewoon het natuurlijke verloop van een depressie."

"Zonder medicatie is een derde van de patiënten in drie maanden over de somberheid heen, na zes maanden al twee derde."

Maar gaat het met antidepressiva dan niet sneller?

"Nee. Kijk, de ernst van een depressie wordt bepaald met een vragenlijst. Patiënten scoren op basis daarvan op een schaal van 0 tot 52. Bij een score van 20 is sprake van een zware depressie. Dan worden meestal antidepressiva voorgeschreven."

"Die middelen verlagen de score van 20 naar 12 in acht weken. Maar zonder medicatie daalt de score óók. Van 20 naar 13 in acht weken. Het verschil is 1 punt op een schaal van 52."

Dat is toch een verschil?

"Dat is zo. Het verschil is 'statistisch significant', zoals dat in wetenschappelijke termen heet. Om die reden mag het middel op de markt worden gebracht. Maar de vraag zou eigenlijk moeten zijn: is het klinisch relevant? Is het verschil voelbaar voor de patiënt?"

"Het antwoord op die vraag is nee. Van dat ene punt verschil op een schaal van 52 merkt een patiënt niets. Maar helaas is klinische relevantie geen eis voor een fabrikant om een middel op de markt te brengen."

Waarom is dat volgens u een slechte zaak?

"Wat antidepressiva doen, is sederen: de scherpe randjes gaan eraf. Ze onderdrukken de klachten, maar hebben geen antidepressief effect. Daarentegen hebben ze wel veel bijwerkingen: darmklachten, libidoklachten, je persoonlijkheid verandert erdoor…"

"Het zijn bovendien medicijnen waar je emotioneel en fysiek afhankelijk van raakt. Het is een slechte zaak dat ze zo veel worden voorgeschreven terwijl klinische relevantie ontbreekt. Vooral omdat van psychologische interventie wél bewezen is dat het op lange termijn een blijvend effect heeft."

Waarom schrijven zo veel artsen dan nog antidepressiva voor?

"Het is helaas cynisch: het is de macht van de medicijnenindustrie. Maar de toelating van veel middelen is vaak gebaseerd op waardeloos onderzoek."

"Fabrikanten hoeven niet alleen nauwelijks aan te tonen dat een medicijn op de lange termijn werkt of dat het beter werkt dan middelen die er al zijn, er worden ook vaak negatieve onderzoeksresultaten verdoezeld."

Fraude dus?

"Juist. Dat was bijvoorbeeld het geval bij het middel paroxetine (Seroxat). Dat leidde bij kinderen en pubers in Amerika tot zelfmoordneigingen. Tijdens rechtszaken in 2003 en 2004 in New York bleek uit interne memo's dat de fabrikant al in 1998 op de hoogte was van deze bijwerking bij jongeren. Medewerkers was gevraagd dit onder de pet te houden."

Bedoelt u dat suïcide een bijwerking kan zijn van antidepressiva?

"Ja. Net als agressiviteit en moorddadigheid. Hoe je reageert op een bepaald middel verschilt van mens tot mens. Maar we weten dat sommige mensen bepaalde middelen niet goed verwerken. De stoffen hopen zich op in het lichaam en hebben een onvoorspelbare reactie in de hersenen."

U stelt in uw boek ook dat het moeilijk is om met antidepressiva te stoppen.

"Ik denk dat een op de twee gebruikers moeite heeft de medicatie af te bouwen. Veel mensen zijn bang om te stoppen. Ze vrezen dat hun initiële klachten terugkomen."

"Het verwarrende is dat de onthoudingsverschijnselen van de medicatie dezelfde klachten kunnen geven als de klachten waarvoor mensen aan de medicatie begonnen. Dat vergt heel goede begeleiding. Die is er vaak niet. Met als gevolg dat mensen maar blijven slikken."

Is het mogelijk om af te bouwen?

"Er bestaat afbouwmedicatie: de zogenaamde 'taperingstrips'. Dat zijn pillen met een minder werkzame stof. Helaas wordt dat middel sinds 2014 niet meer vergoed. Een heel slechte zaak."

Waar kunnen mensen terecht als ze willen afbouwen?

"In de eerste plaats bij de huisarts. Antidepressiva hoef je in principe niet langer dan negen maanden te slikken. De apotheker weet ook veel. En ook de Vereniging Afbouwmedicatie is een goede startplek."

Dick Bijl is oud-huisarts en epidemioloog. Hij was jarenlang hoofdredacteur van het Geneesmiddelenbulletin en is nu voorzitter van de International Society of Drug Bulletins (ISDB). Hij schreef de boeken 'Het Pillenprobleem' en 'Antidepressiva en Depressie'.

► Antidepressiva, alleen maar slecht?

Meer nieuws vandaag:

Updates afgelopen week:

Goedemorgen

HN heeft de ANBI-status:

IBAN: NL09RABO0158802764

[Kijk hier voor alle mogelijkheden]

HN-nieuwsbrief juni 2019

Handicap Nationaal

Otto Copesstraat 83

5213 GK 's-Hertogenbosch

Telefoon: 06 - 123 90 746

Fax: 073 - 850 81 88

E-mail: info@handicapnationaal.nl

IBAN: NL09RABO0158802764

KvK Nummer: 51372266

RSIN Nummer: 823247521

GeefGratis Nummer: 5105

website security

Onze website maakt gebruik van cookies: Wij plaatsen cookies om het gebruik van de website te analyseren en om het mogelijk te maken inhoud via social media te delen. De website maakt ook gebruik van functies van derden die mogelijk cookies kunnen plaatsen. Door op [OK] te klikken of gebruik te blijven maken van de site stemt u in met het plaatsen hiervan. In onze disclaimer/privacybeleid leest u hier meer over.